Gebruikersacceptatietests (UAT): van hoofdpijn naar ontzorging

UAT, of User Acceptance Testing, is vaak de enige fase in een project waarbij zakelijke gebruikers actief worden betrokken. Helaas gebeurt dit meestal te laat, met weinig voorbereiding, te hoge verwachtingen en teleurstellende resultaten.

Jaren geleden zei mijn manager tegen me: “Jullie gaan de komende weken ons nieuwe ERP-systeem testen. Jullie gebruikers weten het beste hoe het zou moeten werken, toch?” Had ik toen maar geweten wat ik sindsdien heb geleerd nu ik bij een bedrijf werk dat de kwaliteit van software hoog in het vaandel heeft staan. Want hoewel die redenering logisch lijkt, legt ze de kern van het probleem bloot: UAT is niet gewoon “rondklikken en kijken wat er kapot gaat”. En als je het behandelt als een laatste checklistvakje, mis je de meeste waarde.

Hier lees je hoe UAT een krachtig hulpmiddel kan worden en hoe je de veelvoorkomende valkuilen kunt vermijden.

1. Weet wie wanneer betrokken moet zijn

UAT wordt vaak gezien als de laatste fase van een project. Maar in werkelijkheid zou het een continue mindset moeten zijn. Hoe eerder je zakelijke gebruikers erbij betrekt, hoe eerder je zinvolle feedback kunt verzamelen over vereisten, ontwerpkeuzes en workflows.

UAT is niet slechts een laatste testsessie, het is een gedeelde verantwoordelijkheid die op kleine, praktische manieren kan en moet gebeuren tijdens de hele ontwikkelingscyclus. Door delen van het product al in een vroeg stadium met gebruikers te valideren, verklein je het risico op verrassingen later aanzienlijk.

2. Betrek de juiste mensen

UAT werkt alleen als je de juiste mix van mensen erbij betrekt. Het gaat niet alleen om key users of process owners. Denk aan supportteams, klantgerichte medewerkers of zelfs mensen die slechts één nichetaak uitvoeren. Dit zijn vaak de mensen die problemen zien die anderen over het hoofd zouden zien.

Maar al te vaak wordt UAT in de agenda’s van mensen geperst “tussen vergaderingen door”, waardoor er weinig tijd overblijft om goed te testen. Laat staan voor het duidelijk documenteren van problemen.

Testen kost tijd, context en duidelijke verwachtingen. Niet iedereen hoeft een getrainde tester te zijn, maar ze moeten wel weten wat er van hen verwacht wordt, en wanneer.

3. Testomgevingen moeten aanvoelen als de echte (zonder het risico)

Hoewel de meeste bedrijven (gelukkig) niet meer in productie testen, wordt UAT nog steeds vaak in risicovolle omgevingen gedaan. Als er maar één gedeelde omgeving is waar configuratie, ontwikkeling en training allemaal tegelijk plaatsvinden, krijgt de betrouwbaarheid een klap.

Een goede UAT-omgeving moet stabiel en realistisch zijn, en vooral een veilige ruimte om fouten te maken. Zakelijke gebruikers moeten erop kunnen vertrouwen dat ze niet per ongeluk iets kapot kunnen maken. En jij moet erop vertrouwen dat wat ze testen zich gedraagt zoals in het echt.

4. Het loggen van problemen moet eenvoudig en nuttig zijn

Je hoeft zakelijke gebruikers niet te leren hoe ze Jira of Azure DevOps moeten gebruiken. Vaak werkt een goed gestructureerde Excel-sheet of Word-tabel beter dan slecht ingevulde bugrapporten in een tool die ze niet begrijpen. Waar het om gaat is dat ze problemen duidelijk kunnen rapporteren: Wat probeerde je te doen? Wat gebeurde er? Wat had u verwacht?

Schermafbeeldingen, voorbeeldgegevens en tijdstempels helpen ontwikkelaars en QA-engineers om sneller tot de kern van het probleem door te dringen. Testers spelen hier een cruciale rol: ze begeleiden het logproces, prioriteren problemen en laten zakelijke gebruikers zich concentreren op wat het belangrijkst is: valideren dat het product echt voor hen werkt.

5. QA engineers voegen meer waarde toe dan je denkt

QA gaat niet alleen over het schrijven van testcases of het opsporen van bugs. Goede QA engineers overbruggen de kloof tussen ontwikkeling en de business. Ze helpen bij het aanscherpen van vereisten voordat er code wordt geschreven, ondersteunen gebruikers tijdens UAT, signaleren terugkerende problemen en houden de communicatie op gang.

Hun testervaring, communicatievaardigheden en proceskennis maken ontwikkelaars effectiever – niet door bugs op te lossen, maar door ze betere input, eerdere waarschuwingen en duidelijkere signalen te geven. Voor zakelijke gebruikers betekent dat minder frustratie. Voor ontwikkelaars minder afleiding.

Waar het op neerkomt: UAT moet een laatste controle zijn, geen laatste redmiddel

Als UAT nog steeds kritieke bugs aan het licht brengt, is er eerder in het proces iets misgegaan. UAT is niet bedoeld om kwaliteitsproblemen op te lossen, maar om te bevestigen dat alles werkt zoals verwacht, vanuit het oogpunt van de eindgebruiker.

Als UAT goed wordt uitgevoerd, wordt het een geruststellende eindcontrole. Geen onaangename verrassingen, alleen validatie, verfijning en misschien een paar ideeën voor de volgende release.